АКТУАЛЬНЫЯ ТЭМЫ: Дзедаўшчына ў войску Захад-2017 Справа Федынiча Дэкрэт пра дармаедаў Эканамічны крызіс Забойства Паўла Шарамета

СТАГОДДЗЕ БХД. Зянон Пазьняк


Зянон Пазняк – палітычны абсалют нацыянальнай ідэі. Хрысціянін. Паэт. Эмігрант. Лідэр апошняга беларускага Адраджэння.

Пазняк адкрыў усяму свету Курапаты. Заснаваў Беларускі Народны Фронт. Узначаліў апазіцыю ў Вярхоўным Савеце на хвалі развалу СССР. Дамогся незалежнасці.

У Беларусі імя Пазняка стала сінонімам палітыкі нацыянальных інтарэсаў.

Зянон Пазняк – вяршыня цэлай дынастыі. Дзед, Ян Пазняк, дзеяч БНР, засноўваў Беларускую Хрысціянскую Дэмакратыю і быў расстраляны бальшавікамі. Бацька, Станіслаў, ваяваў з фашыстамі й загінуў на фронце ў 1944-м.

Зянон нарадзіўся 24 красавіка 1944 года ў Суботніках (сёння -Іўеўскі раён Гарадзеншчыны), як і пакаленні ягоных продкаў. Быў ахрышчаны ў мясцовым касцёле.

У 1967 годзе Зянон Пазняк скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут, у 1972 – аспірантуру пры Інстытуце этнаграфіі, мастацтва і фальклору пры Акадэміі навук БССР.

Працаваў загадчыкам сельскага клуба, рабочым сцэны, фатографам, навуковым супрацоўнікам аддзелу археалогіі Інстытута гісторыі Акадэміі навук.

З 1960-ых гадоў выступаў у абарону гарадской забудовы Менску, у тым ліку Траецкага прадмесця, Нямігі, Верхняга горада.

Менавіта археолаг Зянон Пазняк у чэрвені 1988 г., з пачаткам Перабудовы, апублікаваў жахлівыя матар'ялы раскопак у Курапатах, якія сам таемна вёў доўгія гады – і ўмомант стаў жывым сцягам антыкамуністычнага руху. Ужо 19 кастрычніка 1988 г. ён стварае Аргкамітэт Беларускага Народнага Фронту, а праз два тыдні ачольвае першае масавае шэсце “Дзяды”, жорстка разагнанае міліцыяй.

Пазняк на чале парламенцкай апазіцыі – усяго 30 дэпутатаў! – здолеў пераламіць сітуацыю ў пракамуністычным Вярхоўным савеце пачатку 1990-х гадоў. Трыста саўковых нардэпаў пад няўмольным позіркам Пазняка прымалі законы  незалежнасці, бел-чырвона-белы сцяг і “Пагоню”, стваралі ўласнае войска, мытню, бюджэт... Стваралі дзяржаву.

“Не кілбасы мусім шукаць, а Бога!” – казаў тады Пазняк.

І гэта быў сапраўды цуд Божы: перамога над імперыяй зла.

БНФ у часы Пазняка сапраўды ўлучаў магутную хрысціянска-дэмакратычную плынь. Менавіта з Фронту Пазняка выйшлі заснавальнікі БХДЗ ды БХДП ў 1990-ыя, і тыя, хто адраджаў БХД у 2000-ых.

Геній нацыяналізму, полюс непадкупнасці, чалавек сталёвых нерваў, Пазняк адначасова заставаўся мастацтвазнаўцам, лірычным паэтам, поўным пяшчоты да свайго краю й любові да Бога. "Ave Maria" на ягоныя словы стала "Песняй года -1994".

На прэзідэнцкіх выбарах 1994 года Зянон Пазняк атрымаў, паводле афіцыйных дадзеных, 12,8% галасоў. Паводле неафіцыйных – з 16% стаў другім пасля Лукашэнкі.

Але няма прарока ў сваёй айчыне. Пасля шматтысячных маніфестацыяў Вясны-96 пад пагрозай расправы Пазняк мусіў з’ехаць за мяжу й папрасіць палітычнага прытулку ў ЗША.

Пазняк – харызматычны лідэр і палітык крышталёвае чысціні, а гэта тая яшчэ рэдкасць. Яго аблівалі брудам, яму здраджвалі паплечнікі, яго замоўчвалі – але ён ані на цалю не змяніў сваіх прынцыпаў. Яго папракалі ў бескампраміснасці й катэгарычнасці – але ці ж можа крышталь не быць цвёрдым!

Сярод сучаснікаў менавіта Пазняк найбольш ясна сфармуляваў беларускую нацыянальную ідэю ў сваіх кнігах “Сапраўднае аблічча”, “Gloria Patria” і “Новае стагодзьдзе”.

Пазняк, як моцны магніт, прыцягвае й адштурхоўвае, абуджае веру сябраў і выклікае шал ненавіснікаў. Але нават ворагі трапечуць у ягонае прысутнасьці. Калі Пазняк глядзіць табе ў вочы – мурашкі ідуць па скуры, а жар змяняецца холадам.

Бо Пазняк ня проста кажа. Ён прарочыць. Ягоныя выразы кшталтаваныя й адточаныя, ягоны голас гучыць уладна й велічна – і ягоныя словы збываюцца. "Усё так, як казаў Пазняк!" – у Беларусі ўжо даўно расхожая фраза.

Феномен Пазняка тлумачыцца проста. Зянон Пазняк – беларускі хрысціянін на ўсе 100%. Пазняк робіць гэта па-каталіцку гранёна й бліскуча – так, што працінае да самага сэрца.

Постаці такога маштабу можна разгледзець толькі здалёк. Іх ацэньвае гісторыя. І Беларусь урэшце рэшт ацэніць.

Таму што рана ці позна будзе так, як казаў Пазняк.


З кнігі "Сто асобаў беларускай хрысціянскай дэмакратыі"


.
24.04.17 14:04
загружаюцца каментары

Павел Севярынец