Ці стане "Даўмонт" герастратам?

Праблема для роздуму, бо ўжо не першы раз за апошнія тыдні з'яўляецца інфармацыя пра быццам бы аднаўленне помнікаў гісторыі і культуры прыватнымі прадпрымальнікамі. Гэта само сабой насцярожвае, бо вельмі часта праводзіцца не рэстаўрацыя, не аднаўленне, нават не рэканструкцыя, а цалкам калгасны ці то аграгарадошны "еўрарамонт", пасля якога на гісторыка-культурны аб'ект без слёзаў і не паглядзіш.

Другая праблема, што нашая грамадскасць, якая далучае сама сябе да перадавых шэрагаў сусветнага пралетарыяту ў змаганні за ідэалы дэмакратыі і шчасце для ўсяго люду беларускага, збольшага, мяркуючы па каментарам на сайтах, ну проста замілавана ўспрымае любую недзяржаўную ініцыятыву ў дачыненні да гісторыка-культурных каштоўнасцяў, нават калі яна мае ўсе прыкметы парушэння і заканадаўства, і элементарных методык выканання прац на помніках.

А тут чарговы матэрыял на сайце "Нашай нівы" перадрукаванны з сайту газеты "Турызм і адпачынк" пра палац Мержаеўскіх у Грозаве Капыльскага р-на http://nn.by/?c=ar&i=62279.

Чарговая пагроза над чарговым помнікам. Асабліва, калі палымяны дырэктар-архітэктар "Даўмонта", прадпрыемства-ўладальніка помніка, гаворыць пра тое, што занадта павольна працуюць і ў Мірскім замку, і ў Нясвізскім, дзе, насамарэч, работы ідуць недапушчальна ўдарнымі тэмпамі пры правядзенні рэстаўрацыі. Да слова. Калі дырэктвр "Даўмонта" мае архітэктурную адукацыю, то помнік у сапраўднай небяспецы. Ну не сябруюць нашыя архітэктары з помнікамі, не сябруюць.

Значыць будзе і гіпсакартон, і астатні неадэкват. А самае цікавае, што Грозаўскі палац – помнік 2-й катэгорыі, уся праектная дакументацыя павінна ісці праз раду, а ці разглядаўся праект, і на якім узроўні сказаць цяжка, бо толькі заўтра з раніцы буду валодаць інфармацыяй па помніку, па працах, якія на ім вядуцца.

Ды варта проста задумацца, што будуць мяняць і перакрыцці, і дах, і сцены. Гарантыя, што аўтэнтыкі там не застанецца, тым больш, што гатэль з рэстаранам у помніку хочуць увесці ў эксплуатацыю ў наступным годзе. А ці правадзіліся на аб'екце абавязковыя для помніка комплексныя навуковыя вышуканні, а ці ёсць навуковы кіраўнік? Пытанні, пытанні пытанні...

Пытанне нават у тым, ці законна дырэктар-архітэктар набыў маёмасць, бо любая здзелка з нерухомай матэрыяльнай спадчынай павінна адбывацца таксама толькі з дазволу мінкульта.

Ёсць Закон "Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны" – гэта святое. Парушэнне закона, нават пад высакароднай маскіроўкай – не толькі злачынства, а і дзеянне, якое вядзе да маральнага разбэшчвання грамадства. Таму прыватнік-не прыватнік – выконвай патрабаванні закона і методык правядзення прац.

А тут, я падазраю, што ў інвестараў не за помнік баліць, яны за 35000 бел. тугрыкаў атрымалі супер землеадвод і сваімі працамі сапсуюць і помнік, і наваколле, якое ўжо савецкамі пабудовамі троху падпсавана.

Яшчэ раз хачу нагадаць, мы вельмі часта выстаўляем негатыўную адзнаку, канешне справядліва, працам, якія вядуцца на такіх аб'ектах, як Мірскі і Нясвізскі замкі, гістарычныя цэнтры нашых гарадоў, інш., нават з улікам таго, што на гэтых аб'ектах у нас працуюць лепшыя кадры, якіх, на жаль, у нас іх зусім мала.

А тут нейкія салігорскія ашаломы схапілі палац пач. 19 ст., і што – ёсць спадзеў на нармальны вынік? Што, салігорскі прадпрымальнік лепшы чым тыя ж інвестары, якія шкодзяць у тым жа Гістарычным цэнтры Мінска?

Проста хачу нагадаць элементарную заканамернасць у сферы захавання спадчыны. Аніякім разам нельга прымаць тэзіс: "Любыя працы на помніку, абы не было б руін". Пры такім падыходзе крэсляцца незваротна нават далёкія перспектывы навукова-абгрунтаванага аднаўлення гісторыка-культурнай каштоўнасці.

Ужо лепей проста зафіксаваць помнік і чакаць лепшых часоў, калі зараз немагчыма правесці працы ў нармальным рэжыме, а пры спрыяльных умовах яго аднавіць. Гэта лепей, чым пераўтвараць аб'ект у ражно, якое потым нічым не выправіш і, якое будзе звычайнай фальсіфікацыяй.

А фальсіфікаваны помнік – тое ж самае, што фальсіфікаваная гісторыя.

25.10.11 21:00



Cервис комментирования Disqus позволяет легко авторизоваться через фэйсбук и твиттер, а также напрямую в Disqus. Даёт возможность репостить комментарии в фэйсбук, а также использовать изображения. 
Подробнее читайте здесь.
Ветеранам Клуба Партизан, мы оставляем и старую форму авторизации.
 
загружаются комментарии

Антон Астаповіч