Месца сустрэчы ў імя Хрыста


Беларусь – месца сустрэчы хрысьціянскіх канфэсіяў.

Разыходзіліся, расколваліся, разьдзяляліся паўсюль – у Рыме, Канстаньцінопалі, Маскве, Вітэнбэргу, Трыдэнцы. Але сустракацца прыйшлі ў Беларусь.

Гэта тое, што называецца месца сустрэчы нельга зьмяніць.

Беларусь так і пачыналася – з сустрэчы заходняга й усходняга абрадаў хрысьціянства ў X стагодзьдзі. Торвальд Вандроўнік і біскуп Рэйнбэрн, Рагнеда й Ізяслаў, нямецкія місіянеры й бізантыйскія манахі праз 1000 гадоў ад нараджэньня Хрыста й за 1000 гадоў да нашага нараджэньня прапаведвалі менавіта тут, у сэрцы Эўропы.

ВКЛ з моманту стварэньня яднала памежжа каталіцызму й праваслаўя, а з прыходам Рэфармацыі канчаткова сфармавала месца сустрэчы. Нацыю сустрэчы. Залаты век сустрэчы.

“Бо дзе двое ці трое сабраліся ў імя Маё, там і Я сярод іх”, – кажа Ісус (Мацьвея 18:20). Вось ён, найвышэйшы сэнс беларускага сынтэзу! Тады, калі ў Беларусі сустракаліся са шчыраю вераю дзьве ці тры канфэсіі – тады зьяўляўся Бог. Афіцыйная сустрэча перарастала ў сяброўскую бяседу, рабілася сходам братоў, домам малітвы, месцам дыспуту і круглым сталом для супэрнікаў. Але ўсе яны прыходзілі ў Беларусь як дахаты. Ёсьць у сьвеце такія месцы.

Пагадзіцеся: большасьць праблемаў у нас зьяўляецца ад таго, што не сустрэліся, не паглядзелі адзін аднаму ў вочы, і тады з куткоў, з падвалінаў завочнага зла распаўзаецца д’ябальскае адчуджэньне, нецярпімасьць, нянавісьць.

Беларусь: трэба часьцей сустракацца!

На цэнтральнай плошчы ў беларускім мястэчку праваслаўная царква, каталіцкі касьцёл і эвангельскі збор прыязна глядзяць у вокны адзін аднаму: нарэшце сустрэліся! Бывае, што на такой сустрэчы ў якасьці назіральнікаў прысутнічаюць і сынагога, і мячэт.

Беларускае праваслаўе, куды больш сьветлае й жывое за маскоўскае, наша каталіцтва (не каталіцызм!) не па-заходняму цёплае й цярпімае, ды й пратэстанцтва тут не такое ўжо катэгарычна пратэстнае. Беларуская талеранцыя, мяккасьць, натхнёная ўзвышанасьць, цяга да слова як сродку размовы й паразуменьня, самаадданасьць і міжмоўе здольныя прымірыць, паглынуць і распусьціць у наскім растворы любові нават сусьветную міжканфэсійную нецярпімасьць.

Беларусь – агульначалавечы форум хрысьціянства. Арэна. Асамблея. Сумежжа. Сумоўе. Зваротны эфэкт гэтага глябальнага фэномэну ў тым, што праз канфэсійны сынтэз Беларусі адкрываецца ўвесь сьвет: каталіцкі Захад, праваслаўны Ўсход, архіпэлягі пратэстанцкіх Штатаў, паўночнае Эўропы, Азіі. Беларусь – натуральны фокус хрысьціянскае айкумены. Так Палестына, радзіма трох рэлігіяў, сталася цэнтрам цяжару для ўсяго чалавецтва.

Талеранцыя. Вунія. Унікальны іканапіс. Барока... Беларускія цуды сустрэчы канфэсіяў! Эўфрасіньня Полацкая – сьвятая, агульная і для праваслаўных, і для каталікоў. Жыровічы ды Полацкая Сафія ў роўнай ступені належаць Усходу і Захаду. Ікона Маці Божай Вастрабрамскай шанаваная і ў каталікоў, і ў вуніятаў, і ў праваслаўных. Нарэшце, Скарына аднолькава належыць і беларускаму праваслаўю, і касьцёлу, і Рэфармацыі.

Сустрэчы канфэсіяў, беларускай любові і еднасьці – гэта крэда Скарыны. Кім быў паводле канфэсійнай прыналежнасьці найвялікшы беларус? – сотні дасьледчыкаў ня могуць даць рады. Усё проста: Францыск Скарына – хрысьціянін у першазначэньні. Леў Сапега, кальвініст зь дзяцінства, праваслаўны ў маладосьці, стаў каталіком у старасьці. Язэп Руцкі, з рэфармацкага роду – праваслаўны, а потым – вуніят. Непрымірымы лідэр праваслаўя Мялет Сматрыцкі ўрэшце рэшт прыняў вунію, а вуніяцкі манах-базыльянін Сімяон Полацкі стаў галоўным асьветнікам маскоўскага праваслаўя.

“Беларусь – краіна найперш хрысьціянская, а потым ужо праваслаўная, каталіцкая, вуніяцкая... Нас аб’ядноўвае крыж.” – піша знакаміты дасьледчык беларускага сынтэзу Адам Мальдзіс. Божай ласкай беларусы, мудрыя, спакойныя, лагодныя, маюць сілу спалучыць, прымірыць, зьвесьці да сумоўя й адзінства хрысьціянаў усёй Эўропы – так, як запаведваў у малітве Ісус Хрыстос : “Хай будзе ўсё адзінае: як Ты, Войча, ува Мне, і Я ў Табе, так і яны хай будуць у Нас адзіныя – каб паверыў сьвет, што Ты паслаў Мяне, і славу, якую Ты даў Мне, Я даў ім: хай будуць адзіныя. Я ў іх, і Ты ўва Мне; хай будуць паяднаныя ў адно, і хай уведае сьвет, што Ты паслаў Мяне і палюбіў іх, як палюбіў Мяне”. (Яна 17:21 – 23).

Беларусь як сэрца зьмяшчае ў сабе ўсю поўню хрысьціянства. Беларусь як крыніца распушчае ўсе супярэчнасьці, асьвяжае й наталяе ўсе канфэсіі. Беларусь як сьвятло надае яркасьці й бляску духовым скарбам чалавецтва.

Выкшталцоная лёгіка й рацыя каталіцтва, містыка й узвышанасьць праваслаўя, пратэстанцкая простасьць і прага абнаўленьня – у сапраўдным беларускім хрысьціянстве сышлася ўся поўня вучэньня Ісуса Хрыста, расьсеяная за 2000 гадоў па ўсім сьвеце. Поўня дактрыны. Поўня Духу. Поўня Шляху, Ісьціны й Жыцьця.

Бо Беларусь, сьледам за сьвятым Аўгусьцінам, паўтарае сьвету: У галоўным – адзінства, У спрэчным – свабода, А ва ўсім – любоў!


З кнігі "Люблю Беларусь"

17.10.15 12:32



Cервис комментирования Disqus позволяет легко авторизоваться через фэйсбук и твиттер, а также напрямую в Disqus. Даёт возможность репостить комментарии в фэйсбук, а также использовать изображения. 
Подробнее читайте здесь.
Ветеранам Клуба Партизан, мы оставляем и старую форму авторизации.
 
загружаются комментарии

Павел Севярынец