Толькі 0,81% па-беларуску

Яшчэ з 2009 года, з моманту з’яўлення ініцыятывы “Справаводства па-беларуску!” лабіравала ў парламенце змены ў Закон “У звароты грамадзян і юрыдычных асоб”, паводле якіх адказ на зварот павінен давацца на мове звароту.

 І нарэшце ў сярэдзіне 2011 года гэтыя змены былі падтрыманыя, а 22 студзеня 2012 года яны ўступілі ў моц.

 Каб давесці слушнасць таго, што нарматыўнае замацаванне статусу мовы спрыяе пашырэнню яе ўжывання ініцыятыва напачатку 2012 года пачала своеасаблівы эксперымент. 

Быў зроблены запыт ва ўсе адміністрацыі Беларусі з прапановай даць статыстыку па мове зваротаў грамадзян да ўступлення ў моц зменаў у закон, за 2011 год. 

Такі самы запыт быў зроблены і на пачатку 2013 з мэтай параўнаць, як змянілася сітуацыя з мовай зваротаў грамадзян пасля таго як іх права звяртацца па-беларуску і атрымоўваць па-беларуску адказ было замацавана.

 У 2014 годзе такі зварот зноў быў зроблены, каб даведацца, колькі зваротаў па-беларуску было зроблена ў 2013 годзе. 

Такім чынам была сабраная статыстычная інфармацыя па мове зваротаў у выканаўчыя камітэты Беларусі за 2011, 2012 і 2013 гады. Нажаль, як у 2012, так і ў 2013 і 2014 годзе далёка не ўсе адміністрацыі падалі такую інфармацыю, спасылаючыся альбо на адсутнасць такой статыстыкі, альбо на адсутнасць абавязку такую статыстыку прадастаўляць, але атрыманыя дадзеныя добра вымалёўваюць агульную карціну і тэндэнцыі. 

Так была атрымана інфармацыя аб тым, што ў адміністрацыі, якія далі статыстыку, ў 2011 годзе было пададзена 13007 зваротаў, з іх па-беларуску было пададзена толькі 70 зваротаў ці 0,54% ад агульнай колькасці. 

Адміністрацыі, якія далі статыстыку па дадзеным за 2012 год паведамілі, што было пададзена 10310 звароты, а з іх па-беларуску было пададзена толькі 57 зваротаў ці 0,55% ад агульнай колькасці. Напрыканцы адміністрацыі, якія далі статыстыку па дадзеным за 2013 год паведамілі, што было пададзена 8370 зваротаў, а з іх па-беларуску было пададзена толькі 68 зваротаў ці 0,81% ад агульнай колькасці. 

З гэтых дадзеных вымалёўваецца карціна, што нарматыўнае замацаванне статусу беларускай мовы ніяк не ўплывае на яе ўжыванне, прынамсі пры паданні зваротаў – у 2011 годзе 0,54%, у 2012 годзе 0,55%. 

Між тым у 2013 годзе беларускамоўных зваротаў было хоць і не значная колькасць у цэлым - толькі 0,81% ад агульнай колькасці зваротаў, але ў параўнанні з 2011 і 2012 годам іх колькасць у працэнтных суадносінах павялічылася амаль у паўтары разы.

 Тым больш, калі адкінуць адміністрацыі вялікіх гарадоў, то можна атрымаць крыху іншыя лічбы. Так без уліку адміністрацый вялікіх гарадоў у 2011 годзе было пададзена 4508 зваротаў, з іх 60 па-беларуску, ці 1,05% ад агульнай колькасці. 

У 2012 годзе без уліку адміністрацый вялікіх гарадоў было пададзена 2815 зваротаў, з іх па-беларуску было пададзена 40 зваротаў, ці 1,42%, а ў 2013 годзе было пададзена 2918 зваротаў, з іх 44 па-беларуску, ці 1,51% ад агульнай колькасці. 

Напрыклад у Расонскім раёне ў 2013 годзе было ўжо 11,63% зваротаў па-беларуску, у Маларыцкім - 3,48%, у Петрыкаўскім - 3,18% зваротаў па-беларуску. 

З аднаго боку можна казаць, што рост неістотны і працэнт беларускамоўных зваротаў наогул мізерны, але з іншага боку трэба улічваць. што пазітыўная дынаміка павелічэння беларускамоўных зваротаў працягваецца, асабліва ў рэгіёнах. Да таго ж, умовы для беларускамоўнага справаводства, акрамя справаводства ў межах закона "Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб" зусім нарматыўна не забяспечаны. 

Таму неабходна канстатаваць, што норма закона "Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб", паводле якой адказ на пісьмовы зварот павінен давацца на мове звароту спрыяе пашырэнню беларускамоўнага справаводства і наогул пашырэнню ўжывання беларускай мовы ў Беларусі.

 Але з гэтага вынікае, што падобная норма жыццёва набходна для развіцця беларускай мовы і ў іншых нарматыўных прававых актах, у першую чаргу ў законе "Аб мовах". Толькі тады можна будзе казаць, што ў Беларусі сапраўды забяспечана канстытуцыйнае дзвюхмоўе, а ў грамадзян ёсць рэальная магчымасць выкарыстоўваць у жыцці на роўных умовах беларускую або рускую мову, якія на сёння з'яўляюцца дзяржаўнымі.

.
08.03.14 12:20



Cервис комментирования Disqus позволяет легко авторизоваться через фэйсбук и твиттер, а также напрямую в Disqus. Даёт возможность репостить комментарии в фэйсбук, а также использовать изображения. 
Подробнее читайте здесь.
Ветеранам Клуба Партизан, мы оставляем и старую форму авторизации.
 
загружаются комментарии

Ігар Случак