Казус тэарэтычнага кансерватызму 30.10.2016 1

Кхе. Нехта ўжо перапошчвае, з адпаведнымі каментарамі, рэзкае выказванне спадара Паўла пра Хэлоўін...

От толькі ня трэба з Севярынца рабіць цемрашала.
Читать дальше...

Тэма смерці і ўсіх святых 30.10.2016 5

Некалькі момантаў хістаюць маю ранейшую строгасць у стаўленні да традыцыі святкавання Хэлоўіна.

Читать дальше...

Секулярны гуманізм і іслам 13.01.2016

Толькі лянівы не пісаў пра хрысціянскія карані секулярнага гуманізму. То слушна, бо, жывучы ў Еўропе, пачынаеш падазраваць: секулярны Захад, нягледзячы на апетыя праваслаўнымі "пустыя храмы Еўропы" - болей хрысціянскі, чымсі нашыя прасторы... калі судзіць паводле стаўлення да чалавека, а значыцца - выканання запавету любові да бліжняга. Калі ў нас у інстанцыях да чалавека ставяцца як да аднаго з масы, то на Захадзе - падыход індывідуальны. Калі мы, усходнееўрапейцы, схільныя разважаць як палітыкі і вырашаць праблемы en gros, то заходнееўрапейцы разважаюць найперш як праваабаронцы. Гэта праявілася, да прыкладу, у стаўленні да бежанцаў (у якім, спадзяюся, Захад мужна захавае сваю гуманную пазіцыю нягледзячы на перашкоды).

Нерэлігійныя гуманісты, падаецца, няблага выконваюць запавет аб любові да чалавека. Але Бог застаецца за кадрам...  Дзіўным чынам гэты перакос ва ўспрыманні дзьвух асноўных хрысціянскіх запаветаў - нібыта дапаўняецца іншым светапоглядам, таксама распаўсюджаным у Еўропе. Гэта вера, якая таксама сфармавалася пад моцным уплывам хрысціянства. І таксама няблага ставіцца да хрысціянства у сваім класічным варыянце і дрэнна - у радыкальным. Я, канешне, пра іслам. Які ставіць галоўным пакорлівасць да Бога. Стаўленне да чалавека? - У тэорыі робіцца ўпор на міласэрнасць, на практыцы выходзіць вельмі па-рознаму і залежыць ад менталітэта (як, дарэчы, і ў нас, хрысціянаў, ды і ў атэістычных гуманістаў). Але ўсё ж галоўным ёсць пакорлівасць Алаху.

Такім чынам, акрамя хрысціянства, у Еўропе распаўсюджаныя яшчэ дзьве веры - вельмі розныя, але аб'яднаныя тым, што абедзьве ўзніклі пад моцным хрысціянскім уплывам. Што далей - паглядзім. Кожная дарога з Ерусаліму, паводле К.Льюіса, мае зрабіцца дарогай у Ерусалім. Хто бліжэйшы да Бога - не мая справа судзіць. А раскладачка цікавая, і дарма я пасля беларускага адрэналіну баялася, што ў сытай Еўропе будзе сумна. 

Фемінісцкія развагі 07.03.2015 3

Грэбаванне 8-м сакавіка азначае, што мы плюем у калодзеж, з якога рэгулярна ўжываем. Я пра такія здабыткі чалавецтва, як фемінізм і сацыялізм. Ці, калі вам болей падабаецца, - роўнапраўе жанчынаў і сацыяльныя правы. 

Уяўляю сабе карцінку: увечары, парабіўшы справы і паклаўшы дзетак спаць, хрысціянка піша артыкул супраць святкавання 8 сакавіка. І не задумваецца, што без феміністаў грамадства не зразумела б, чаму гэта яна, жанчына, уздумала ўплываць на грамадскую думку; а без сацыялістаў у яе на то не хапіла бы часу, бо не было б такой раскошы як васьмігадзінны працоўны дзень і выходныя. 

Пра тое, чым чалавецтва абавязанае левым рухам, варта пісаць асобна. Калі ж у двух словах, то менавіта левым палітычным змагарам мы абавязаныя тым, што сацыяльныя гарантыі (такія як абмежаваны працоўны дзень, забарона дзіцячай працы, роўная аплата за аднолькавую працу, усеагульная даступнасць адукацыі і медыцыны і г.д.) - зрабіліся часткай цывілізацыі. Негатыўнае стаўленне да левых абумоўлена экстрэмізмам той іх часткі, якая паддалася на неарыгінальную спакусу прыношання чалавечых жыццяў і грамадскіх свабодаў у ахвяру сацыяльным праектам. 

 Але зараз мы пра фемінізм. У ім ёсць розныя плыні і накірункі. Азнаёміўшыся з якімі, я пачала класіфікаваць свае погляды як хрысціянскі і пралайф-фемінізм. З гэтай нагоды хацела бы прапанаваць спадарству некалькі тэзісаў. Калі яны пададуцца банальнымі, то тым лепей. 

Жанчына, якая нараджае і выхоўвае дзяцей - выконвае энэргаёмкую і рэсурсаёмкую працу, жыццёва важную для грамадства. Таму грамадства абавязана яе ў гэтым усялякім чынам падтрымаць. Звяртаю ўвагу на тое, што ў Бельгіі і іншых заходніх краінах налогаабкладанне залежыць ад колькасці людзей на ўтрыманні ў працоўнага. 

Падтрымка мае быць не толькі матэрыяльнай (хаця гэта найперш!), але і маральнай. Маральная падтрымка - гэта не толькі заахвочванне, але і прызнанне выхавання дзяцей менавіта як ПРАЦЫ. З грамадскай свядомасці павінна знікнуць фраза «мая/ягоная жонка не працуе», «сядзіць дома». У ідэале было б, як у Іспаніі, лічыць стаж хатняй гаспадыні як працоўны стаж. 

Прызнаваць выхаванне дзяцей як найважнейшай працы, за якую мы, грамадства, абавязаныя ўсялякім чынам падтрымліваць дый дзякаваць, - не азначае абавязковасці гэтай працы для кожнай жанчыны. Сентэнцыі ў стылі «самая прекрасная із женшчін женшчіна с ребёнком на руках» карысныя толькі тады, калі яны не ператвараюцца ў псіхалагічны ціск. Уступанне ў шлюб і нараджэнне дзяцей, пры ўсёй іх важнасці для грамадства, не ёсць абавязкам. Гэта толькі адна з опцый выбару. 

Нарэшце, неабходная і прававая падтрымка. Нараджэнне і выхаванне дзяцей і праца ў якасці хатнай гаспадыні - не павінныя быць фактарам сацыяльнай дэзадаптацыі, рабскай залежнасці і перашкодаў у кар'еры. Мару пра такія законы, якія бы зрабілі для працадаўцаў выгадным, каб працаўнікі выхоўвалі дзяцей. Як наконт таго, каб дзяржава кампенсавала працадаўцам частку зарплаты работніка, які замяшчае сышоўшага ў дэкрэт ці на бальнічны падчас хваробы дзіцяці? 

Таксама патрэбная абарона правоў хатніх гаспадынь. Спяваючы дэферамбы «традыцыйнай» сям'і, мы не заўсёды разумеем усе падводныя камяні сітуацыі хатняй гаспадыні. А справа ў тым, што чалавек (незалежна ад полу) - гэта істота, для якой небяспечна мець замнога ўлады над бліжнімі. Ёсць нямала людзей, з якімі можна нармалёва жыць, але ад якіх не дай Бог упасці ў эканамічную ці іншую залежнасць. «Традыцыйная» сям'я, у якой тата працуе па-за межамі дома, а мама працуе дома - магчымая не з кожным мужчынам і не з кожнай жанчынай. Патрэбныя спосабы перадухілення эканамічнага і іншага насілля, а таксама дапамога ў працоўнай сацыялізацыі жанчын, якія некаторы час былі хатнімі гаспадынямі. 

Асобна скажу, - перадухіляючы спецыфічныя заўвагі - што я лічу патрэбным паслухмянасць у сямейным жыцці; але такую паслухмянасць, якая ідзе знутры і не мае патрэбы ў «падмацаванні» сацыяльнай неабароненасцю. (І канешне ж, цытуючы па памяці «Сацыяльную канцэпцыю РПЦ», варта памятаваць пра неабходнасць узаемнай паслухмянасці).  

Асобнай і страшнай тэмай ёсць аборты. Не дай Бог у сваім жыцці сутыкнуцца з гэтай тэмай і спецыфічнымі ў ёй дылемамі, але зараз мы пра іншае. Пролайф-фемінізм (феміністкі, якія супраць абортаў) указвае на тое, што ўзаконенасць абортаў узаконьвае стаўленне да жанчыны, якая зацяжарыла, у стылі «твае праблемы». Не, спадарства, калі жанчына незапланавана зацяжарыла - гэта не толькі яе праблемы. Гэта праблемы грамадства, адзін з індывідаў якога трапіў у сітуацыю сацыяльнай рызыкі (а значыць, патрэбная і матэрыяльная дапамога, і знішчэнне перашкодаў у кар'еры), а другому - новаму, які мае нарадзіцца - трэба дапамагчы проста паводле вызначэння, гл. першы пункт. 

Калі ж апалагеты абортаў пачынаюць казаць пра выбар, мы… вымушаныя часткова згадзіцца. Праблема толькі ў тым, што кожны мае выбіраць за сабе, а не за іншага - таму выбар выхоўваць дзіця ці не павінны свабодна і без ціску здзяйсняцца пасля нараджэння дзіцяці. Ніхто не мае права прымушаць. Талерантнасць да абортаў, якая зараз ёсць у грамадстве, павінная перайсці ў іншую плоскасць - у талерантнасць і разуменне жанчыны якая адмаўляецца ад дзіцяці. Не кажучы ўжо пра бязглузднасць практыкі здзірання платы за выхаванне дзяцей ва ўстановах. 

Нядаўна чытала, што, насуперак стэрэатыпу, забарона абортаў… не спрыяе істотнаму падвышэнню нараджальнасці. От і добра! Чаму гэта я радуюся, што адзін з базавых аргументаў пралайфераў аказаўся сумнеўным? - А таму, што няма чаго звязваць аборты з дэмаграфіяй. Няварта спрабаваць вырашыць дэмаграфічныя праблемы спосабам прымусу да дзетанараджэння, ды яшчэ і за кошт жанчынаў якія апынуліся ў цяжкой сітуацыі. Барацьба супраць абортаў - барацьба не за дэмаграфію, а за жыццё чалавечага індывіду. Не дэмаграфія, а жыццё! 

Такія вось фемінісцкія развагі. Каментары і ідэі вітаюцца. 

Усіх хто святкуе - з 8 сакавіка. Гэта свята не той вышыні, што нядзеля жанчын-міраносіц - але ж і роўнапраўе мае сваю каштоўнасць у гэтым свеце. Так мне падаецца, але святкаваць 8 сакавіка ці не, кожны, натуральна, вырашае для сабе.

Пастскрыптум: Для прыхільнікаў версіі, што 8 сакавіка абранае ў гонар габрэйскага свята Пурым і царыцы Эсфір - асобна скажу дзьве рэчы. Па-першае, кожны святкуе тое, што абірае святкаваць. Па-другое - у кнізе Эсфір мне канешне ж не падабаецца радасць з нагоды жорсткага вынішчэння ворагаў; але за мінусам гэтага - кніга мне падабаецца. Мне падабаецца, як робкая яўрэйская дзяўчынка, якая апынулся ў чужым і жорсткім свеце палаца, паступова набывае смеласць і ўладу і робіцца паўнапраўнай царыцай. Мне падабаецца, як стары габрэй Мардахей адзіны не схіляецца ў рабалепным страху перад вяльможам, нібыта стаючы ў вытокаў годнага супраціву дыктатурам, што я моцна люблю ў асобах сучасных палітычных дзеячаў, у тым ліку яўрэйскага паходжання. Мне падабаецца Эсфір як кніга аб годным самазахаванні ў таталітарным асяроддзі. Затоеную павагу выклікае і царыца Асцінь, са скандальнага непадпарадкавання якой усё пачалося… Асцярожна, канешне, то не болей чым дылетанцка-літаратурныя развагі, тым болей што з тлумачэнняў на Эсфір я чытала толькі Кураева.


Хлеб надзённы 09.11.2014 2

У рамантычным падлеткавым узросце мне падаваліся прыніжальнымі малітвы аб надзённым хлебе. Прасіць Бога аб кавалку хлеба - падавалася мне, што ў гэтым ёсць рабскасць.

Зараз бачу, што надварот. Малітвы і падзякі за хлеб (і масла, і мяса, і іншыя матэрыяльныя рэчы) дапамагаюць трымаць у свядомасці, што гэтыя рэчы дае нам менавіта Ён. А не дзяржава, ўрад, начальства ці яшчэ хто з людзей. 

Такім чынам, малітвы аб хлебе надзённым і падзяка за гэта псіхалагічна пазбаўляюць нас ад улады тых, хто прэтэндуе на ролю "карміцеляў". І ад страху перад імі.

Маніфестацыя несвабоды 07.05.2014 3

Я ня ведаю, што зараз трэба рабіць украінцам, прынамсі ўкраінскім уладам.

Але тое, што адбываецца, - і ў хроніках, і ў нашых (многіх украінцаў і тых хто спачувае) галовах і душах, - падобна вось на што:

Маштабная Маніфестацыя Несвабоды.

Многа нянавісці, якую нараджае страх. А страх звязаны з унутранай няволяй.

Унутрана свабодны, вольны чалавек - ня прагне знішчаць. Бо ён ведае і адчувае сваю богададзеную свабоду, ведае, што іншыя, у тым ліку палітычныя апаненты і ворагі, нічога з гэтай свабодай не здолеюць зрабіць! 

І, адчуваючы гэтую непарушаную свабоду, ён робіць тое, што хоча. Калі трэба - слухаецца іншых; калі трэба - адстойвае свае правы; ёсць натхненне - дзейнічае... 

А ўнутрана несвабодны чалавек (напрыклад, я, на мой сорам) - пакутуе і прагне вырвацца з няволі. Добра, калі находзіць вартыя спосабы і сапраўды вызваляецца, у тым ліку ўнутрана... Але часам - пачынае ад пакутаў, са страху іншых ненавідзець і прагнуць іх знішчэння. 

Паколькі чалавек не ўсведаміў сваю свабоду, ён адчувае трывогу і пагрозы і хоча іх нейтралізаваць; а недахоп любові і павагі не дазваляе бачыць за гэтымі пагрозамі (рэальнымі і іррэальнымі) - людзей... 

Дай Божа нам усім ад гэтага пазбавіцца... Спадзяюся на Ягоную няўяўную любоў, якая не знікае, колькі б разоў (на дзень? на гадзіну??.. на дзесяць хвілін?!..) мы б ні парушалі пяты запавет - не забіваць... 



Яшчэ пра павагу да ворага 04.05.2014 3

Беларусы і рускія ўсе праблемы на сваіх тэрыторыях вырашылі, застаецца толькі дапамагаць братам-украінцам, папярэдне вызначыўшыся з арыентацыяй дапамогі... От зноў не ўстрымаюся ад следвання гэтай тэндэнцыі... 

...Баюся моцна хваліць культуру самураяў, бо ведаю, што многа зла яны нарабілі. Але сярод дасягненняў гэтае культуры - павага да ворага. І яшчэ пранізвае сюжэты тут і там такая цудоўная катэгорыя, як "спагада ваяра" (у рускім перакладе - "сострадание воина"). 

Так, далёка не заўсёды паводзіны самураяў (і, так сказаць, пост-самураяў) адпавядалі гэтай ідэі. Але яна існавала і рэалізавалася. Часам вельмі фрагментарна, - калі падчас Другой Сусветнай храбра загінулых ворагаў з пашанай хавалі, а з жывых палонных найпаганейшым чынам здзекваліся... Часам лепей - падчас руска-японскай вайны пачатку ХХ стагоддзя да рускіх палонных ставіліся добра, што адзначаў і свяціцель Мікалай Японскі (Касаткін), і некаторыя замежныя назіральнікі...

Павага да ворага, да апанента, спагада да яго - вось што ў нас у вострым дэфіцыце. Асабліва павага.

Дужа мы хочам верыць, што наш вораг/апанент - сволач, нікчэмная, прадажная істота. Як быццам бы ўсведамленне, што ён насамрэч храбры і адданы, нас прынізіць. 

Ці мо занадта начыталіся мы хрысціянскага "Ўладара Пярсцёнкаў" і думаем у катэгорыях "Гондор і Мордор", а хрысціянскага Дастаеўскага падзабылі, - а той жа няблага ўказаў на тэрыторыю, па якой праходзіць мяжа паміж "Гондорам і Мордорам": "Тут дьявол с Богом борется, а поле битвы - сердца людей". 

Ёсць і іншы варыянт - не лічыць апанента за сволач, а болей верыць, што ягоныя матывацыі - не аўтэнтычныя, а яму аднекуль навязаныя. Напрыклад расійскай прапагандай ці госдэпам ЗША. 

А як па мне, дык перакананая: там, дзе ў народзе няма матывацыі, - нічога звонку не навяжаш... Наконт жа маральных якасцяў праціўніка... Мне, як прыхільніцы Майдана і незалежнай Украіны, хацелася б верыць, што прарасійскасць = сволачнасць і нізасць. Тым болей што мяне, як праваслаўную беларуску дэмакратычных поглядаў, ужо ў каля-царкоўным асяроддзі "прарасійскі" кірунак думкі - мяне во як дастаў!!! Хоць гэта не так распаўсюджана ў Царкве, як здаецца, але ж - во дзе сядзіць!!.. 

Ды занадта добра я ведаю гэтую "прарасійскасць" і "антызаходніцкую міфалогію", і ведаю, што людзі, якія "вызнаюць" гэтыя ідэялогіі - у сваім мностве веруючыя, добрыя і мужныя людзі. 

...Ну а наконт "прарасійскіх", якія гатовыя не залівацца інтэрнэт-брэхам, а нешта рабіць, і нават рызыкаваць сваімі жыццямі і гінуць... Прыходзіцца ўсведаміць, што яны заслугоўваюць павагі. Ну, я не кажу пра тых, хто здзекваўся з украінскіх актывістаў, - але астатніх можна паважаць за гатоўнасць змагацца за сваю зямлю так, як яны гэта лічаць правільным. 

Прамільганула ў сацыяльных сетках выказванне, што маўляў кожны, хто ўзяў у рукі зброю, - злачынца. Гандзі і М.Л. Кінг па-ранейшаму для мяне крыніца натхнення, але ж мне падаецца так: амаль кожны, хто гатовы ўзяць у рукі зброю, каб абараняць бліжніх, сям'ю, ідэю - заслугоўвае павагі. Дый калі чалавеку проста заплацілі - па-першае, усё адно каб узяць зброю трэба мець пэўную храбрасць, а па-другое - калі ён і наняўся, то можа і верыць, што працуе на дабро.

Так, хацелася б лічыць "прарасійскіх" дый таямнічных прыезжых "баевікоў" за рабоў, "бяздушных наймітаў" ці злыдняў. Хаця чым такая раскладка нас бы ўзбагаціла? Нічым. А вось павага да ворага, спагада і малітва за ўсіх, хто пакутуе ці загінуў - узбагаціць кожнага. 

Прынамсі, павага і малітва, нейкія праявы чалавечай (не кажу пра палітычную!) салідарнасці - ці не ёсць гэта часам адзіным спосабам рэалізаваць любоў?..

А што зусім жахліва і недапушчальна, дык гэта зларадства. Ці спачуванне загінулым ці параненым згодна з іх палітычнай арыентацыяй: адных шкадуем, іншых - не... Ну харашо, халера, не ўстрымаліся ад зларадства, нянавісці і іншых паганых пачуццяў... Але ж давайце ніколі не лічыць гэта за норму!.. 

Рэлігійны wish-ліст 02.01.2014 9

Сярод выказванняў з нагоды прызначэння мітрапаліта Паўла з'явілася ў Фэйсбуку і такое: "Хай мяне прабачаць браты і сёстры праваслаўныя, да якіх я маю глыбокую пашану, але як каталік лічу, што Царква мае быць адзінай пад кіраўніцтвам Рымскага біскупа. І беларусам, якія жадаюць трымацца ўсходняга абраду, трэба быць у Грэка-каталіцкай царкве".

Пазабавілі мяне гэтыя словы. Перш за ўсё таму, што, калі бы для мяне галоўным у Царкве была абраднасць, то даўно бы перабегла нават не да грэка-католікаў, а да рыма-католікаў: знешняя эстэтыка заходняга хрысціянства мне болей даспадобы. Не засталася бы я ў Царкве і ў тым выпадку, калі бы абірала абшчыну паводле таго, дзе мне больш утульна: шукала бы я тады, дзе болей дэмакратычных і ліберальных (вой, слова вельмі шматзначнае) ідэяў, дзе болей беларускасці... 

Але для мяне жыццёва важна быць менавіта ў праваслаўнай Царкве, якая ёсць, згодна з маімі перакананнямі, той самай Царквой, якую заснаваў Хрыстос, якую прапаведавалі і арганізоўвалі апосталы. Веру, што Госпад дасць мне, як і ўсім праваслаўным вернікам, сілы, каб заўжды ў ёй заставацца. І рабіць свой унёсак у яе жыццё. 

Сыход у раскол ці яшчэ куды - гэта капітуляцыя. Я мару пра аўтакефалію, але гэта павінна быць аўтакефалія, атрыманая законна, кананічна, без парушэння царкоўнай еднасці. Якім чынам? - Не мне казаць пра рэцэпты, акрамя малітвы і індывідуальнага хрысціянскага жыцця. З чым, дарэчы, у мяне праблема... Калі я дазваляю сабе выказвацца на падобную тэматыку, то не таму, што нібыта лічу сабе за добры прыклад хрысціянскага жыцця, - а на той адзінай падставе, што для мяне прыналежнасць да праваслаўнай Царквы з'яўляецца жыццёвым прыярытэтам. 

...Трэба адзначыць, што словы запрашэння ва ўніяцкую царкву належаць вельмі шчыраму, разважліваму і паважанаму аўтаркай каталіцкаму публіцысту. У якога адсутнічае варожасць да праваслаўя ці іншых канфесій (прынамсі, Раство ён святкаваў і з каталікамі, і з пратэстантамі). Яму ж належаць і такія словы: "Нікога не заклікаю мяняць царкоўную прыналежнасць толькі з-за нацыянальных меркаванняў. Таму што, ідучы ў Царкву, трэба шукаць толькі Хрыста"; "І я ўсё ж спадзяюся, што мітрапаліт Павел акажацца сумленным чалавекам, які будзе з павагай ставіцца да беларускага народа. У гісторыі ёсць прыклады, калі асобныя прадстаўнікі суседніх нам народаў добра да нас ставіліся. Час пакажа, як яно будзе". 

Спадзяюся, што будзе менавіта так, што апаслівыя прагнозы ня збудуцца, а збудзецца тое, што ўваходзіць у мой (і, упэўненаная, не толькі мой) навагодні wish-ліст да Госпада: каб беларуская Царква, ва ўсіх сваіх праявах і асяроддзях, сталася прасторай свабоды. Дарэчы, інакш і ня можа быць, бо Галава Царквы - Хрыстос, які кажа, што ісціна зробіць нас свабоднымі (Ін, гл. 8, 32)... Усё, што ў штодзённым царкоўным (і каля-царкоўным) жыцці супярэчыць гэтаму, можна лічыць за недарэчнасць, якую трэба разумна перадольваць - у першую чаргу ў саміх сабе. Дай Бог, каб свабода і праўда настолькі запанавалі ў штодзённым жыцці праваслаўных вернікаў, каб гэта стала відавочным... 

Хацелася бы, каб у царкоўным асяроддзі было яшчэ болей павагі да кожнага чалавека, да ягоных індывідуальных пачуццяў, поглядаў, прэферэнцый. Кажу не таму, што гэтага ў Царкве мала, а таму, што харошага многа не бывае... Ну, далей па спісе пажаданняў ідуць ужо зусім індывідуальныя прэферэнцыі, кшталту большага распаўсюду беларускасці, дэмакратычных поглядаў і г.д... Ну ды гэта робіцца падобным на нейкія дзіцячыя просбы да Святога Міколы, і можна яшчэ раз толкі адзначыць, што Галава праваслаўнай Царквы - Хрыстос, а кожны з вернікаў з'яўляецца часткай Царквы...

Мы адказныя за тое, да чаго падключыліся 22.12.2013 5

Падчас абмеркаванне падзеяў ва Ўкраіне, дапусціла дурнавата-агрэсіўнае русафобскае выказванне - і ня толькі пашкадавала, але і спалохалася… 

Выбачаюся, калі мяне «заносіць» у акультызм (і не прэтэндую на багаслоўскую дакладнасць), - але кожны раз, калі мае пачуцці і прыхільнасці пэцкаюцца злобай, адчуваю, што быццам бы забруджваю не толькі ўласную душу, але і тое самае, што люблю. А зараз, паколькі мяне неяк падхапіла плынь украінскага вызвольнага руху, - узнікла адчуванне, што, калі буду дапускаць злобу і нястрыманасць, гэта будзе тое ж самае, калі б хто прыйшоў на Майдан і нагадзіў. Мы «падключаемся» да таго, што мы любім і падтрымліваем; калі мы нясем зло, мы пэцкаем і тое, да чаго «падключыліся». 

Калі юнака, які любіць хэві-метал, заносіць у сатанізм, - ён пэцкае і псуе прыгажосць гэтае музыкі і тае радасці, якую яна нясе… Гэтакжасама і з іншымі калектыўнымі ўтварэннямі. Да прыкладу, прыступы русафобіі ў мяне даўно выклікаюць адчуванне, што, кожны раз, калі не ўдаецца стрымацца ад гэнае брыдоты, - гэтым самым пэцкаю і псую беларускую нацыянальную ідэю; уношу негатыўны «унёсак» у тое духоўна-душэўна-грамадскае ўтварэнне, якое гэтая ідэя сабою ўяўляе. Часам (калі не заўсёды) мы адказныя за тое, да чаго далучыліся. 

Выбачылася, пакаялася… Кожны раз, калі узнікае агрэсія, трэба яе стрымліваць; а калі раптам нагадзілі - прыбраць за сабой… Агрэсія калі і прыносіць нейкі станоўчы вынік, то толькі тады, калі яна стрыманая і перасэнсаваная; калі яе, з Божай дапамогай, адхіліць убок халодная развага… Дарэчы, калі ўдаецца стрымаць злосць і проста паразважаць, - часам узнікае разумнае слова, якое не крыўдзіць апанента, але пралівае святло на ягоныя памылкі; што ж да ягоных праўдаў - то яны аказваюцца зусім не варожымі… 

У чым бы мы ня ўдзельнічалі, які б калектыўны "пірог" не замешвалі, - варта рабіць гэта з добразычлівасцю і развагай, каб прадукт стаўся карысным і смачным, а не надварот. Любая грамадская справа мае рабіцца з добразычлівасцю да ўсіх людзей і з шуканнем праўды… Кажу гэта не таму, што гэта ў мяне добра атрымліваецца, а таму, што хацела б да таго імкнуцца… 

Будзьма малітоўна (і не толькі) падтрымліваць украінцаў і Майдан!.. 

Читать другие новости

Маргарита Тарайкевич