Пра габрэяў, жыдоў і Халакост

Заявы і паводзіны ізраільскага амбасадара ў Беларусі  Іосіфа Шагала спарадзілі дыскусіі, якія тычацца габрэяў(жыдоў), суадносін паміж ужываннем гэтых  слоў  у беларускай мове і г.д. Чытачы на форумах таксама пытаюцца пра маё асабістае стаўленне да з’явы, што атрымала найменне ХАЛАКОСТ. Сцісла, наколькі гэта магчыма, паспрабую выкласці сваё бачанне і  пазіцыю па гэтым пытанні.


Аб габрэях і жыдах.


У беларускай літаратурнай і гутарковай мове абодва тэрміны аднолькава ўжываюцца. І ніводзін з іх ніколі не меў негатыўнага  сэнсу ці падтэксту. Калі  ўзяць творы, напрыклад, Францішка Багушэвіча, то там спрэс ужываецца тэрмін “жыд”. Большасць сучасных аўтараў схіляецца да ўжывання тэрміна “габрэй”( мабыць з пачуцця так бы мовіць, такту, бо некаторыя прадстаўнікі габрэйскай нацыі крыўдуюць за тое, што іх беларусы называюць “жыдамі”, але ж так было спрадвеку, і раней, да камуна-савецкага эксперыменту такіх крыўдаў практычна не было).


Прафесар  БДУ Язэп Юхо(вечны яму спакой, адзін з найлепшых гісторыкаў, якога я ведаў), калісьці, напачатку 90-х гадоў 20-га стагоддзя казаў нам, студэнтам, што жыдамі на Беларусі спрадвеку называлі ўсіх габрэяў, семітаў. Яно сугучна слову жыць і мае станоўчы сэнс і гучанне.  І  прыводзіў прыклад  беларускага палескага мястэчка( цяпер горад, раённы цэнтр на Гомельшчыне)  Жыдкавічы, назва якога зараз пішацца праз "т". Мой сябра студэнцкіх часоў Рыгор Жыдкоў, які напалову ці на чвэрць -- прадстаўнік габрэйскага народа,  прынцыпова не змяніў  у прозвішчы  “д” на “т”, бо быў і, мяркую, ёсць нацыянальна свядомым грамадзянінам Беларусі. І добра ведае гісторыю і моўна-культурныя традыцыі беларускага народа( не блытаць з расійскім народам).


Антыжыдоўскія настроі, перыядычныя пагромы практыкаваліся на прасторах  былой Расійскай імперыі. Гэтаму найперш садзейнічаў і працягвае садзейнічаць біблейскі міф пра прадажнасць Юды.  На самой справе Юда не мог прадаць Езуса Хрыста, бо быў яго любімым вучнем.  Юда  ўвасабляў сабой прыклад бездакорнага служэння  Богу.  А паколькі Хрыстос --сын Божы, то ён, Хрыстос,  усё ведаў наперад і папрасіў Юду, каб той выдаў яго, а для бачнасці быццам бы здрады 30 срэбнікаў ад зямных ўладаў атрымаў.  Такое даручэнне Хрыста( прагэта не ўзгадваюць) яго любімы вучань, як вядома, выканаў. 30 срэбнікаў за гэта атрымаў, а Хрыстос пайшоў на Галгофу і праз зямныя пакуты і ўвасрэшанне( бо ён жа – сын Божы) ўзяў на сябе місію ратаваць чалавецтва ад парокаў і пагібелі. Такі, калі вельмі  коратка,  асноўны сэнс хрысціянскай філасофіі, які выкладзены ў пяці асноўных евангеллях, напісанных  з ласкі Боскай апосталамі,  вучнямі і паслядоўнікамі Хрыста.

 

Але чамусьці  5-е евангелле – евангелле ад Юды,  царкоўныя ўлады  хаваюць ад вернікаў і тых, хто  спрабуе вывучаць храсціянскую філасофію і  хрысціянскі светапогляд. Не буду кранаць Ветхі( стары) Запавет – там  суцэльны фільм жахаў.  А  Новы Запавет павінен змяшчаць пяць знойдзеных евангелляў, уключна Евангелле ад Юды.   Бо ў сучасным, абрэзаным  выглядзе хрысціянскае вучэнне пазбаўлена  логікі.


Мяне немагчыма пераканаць у тым, што Хрыстос як богачалавек мог  свядома аддаць на вечную  людскую ганьбу і паслаць на быццам бы  здраду( а  пра гэту   быццам бы "здраду" і яе наступствы для  Юды  Хрыстос  як богачалавек, вядома ж, ведаў)  свайго любімага вучня Юду.  Губляецца ўсялякая логіка і боскаць самога Езуса Хрыста.  Таму трэба вывучаць 5-е знойдзенае Евангелле ад Юды.  А не хаваць яго ад людзей. Яно сур'ёзна падкарэктуе хрысціянскую філасофію.  А гэтага, пэўна, і баяцца царкоўныя іерархі… Я не магу адназначна сказаць , што я хрысціянін, але я і не атэіст.  Я жыву з верай у Бога, у стваральніка  і  “валадара  Сусвету,  вялікіх сонцаў і сэрц малых”( цытата з Наталлі Арсеньевай),  з  верай  у лепшае, у бясконцасць. Бо без ВЕРЫ  жыць  нельга.  Але гэта асобная тэма.

 

Неяк у  допісе  да сябра Аляксея Шыдлоўскага, які зараз у Чэхіі( а ён  адзін з першых  беларускіх палітвязняў – менавіта яму і Вадзіму Лабковічу наш пясняр, народны паэт Рыгор Барадулін прысвяціў верш) я напісаў:  " Мы тут з лукашызмам быццам змагаемся, але усё ад нас не залежыць, як некаторыя спрабуюць казаць. Ад вышэйшых сілаў залежыць, ад усіх фактараў”. Цытую  гэта не як спробу нейкага апраўдання, фаталізму і наканавання жыць надалей пры лукашызме.  Але  як пасыл дзейнічаць кожнаму сумленнаму  грамадзяніну Беларусі ў згодзе са сваім сумленнем, рабіць тое, што ён можа на сваім месцы, маліцца  ў храмах  або  дома,  ці медытаваць або ў думках выказваць просьбу з малітвы  “Ойча наш” аб тым, каб збавіць нас “ад Злога( або Лукавага, што тое  ж самае). Малітвы і думкі  -- рэчы матэрыяльныя. Яны імкліва набліжаюць час сканчэння перш за ўсё маральна-духоўнай тыраніі, у якой  перабывае  беларускі народ  ужо больш за чвэрць стагоддзя..

 

Аб Халакосце.

 

Маё стаўленне да гэтай з’явы, што мела месца ў  гісторыі,  перш за ўсё грунтуецца на тым, што такога не павінна болей паўтарыцца.  А таму  ніякага цярпення і лагоднага стаўлення да дыктатур і дыктатараў з боку дэмакратычных дзяржаў быць не павінна.

 

Спрэчкі ў гістарычным кантэксце  могуць ісці толькі аб тым, наколькі гэтая з’ява была габрэйскай і тычылася  выключна габрэяў(жыдоў).  Згодна нюрнбергскім актам 1935 г.  гітлераўскай Германіі знішчэнню падлягалі не толькі габрэі, але і цыгане,  і прадстаўнікі сэксуальных меншасцяў. І ў канцлагерах, газавых камерах, гетта  знішчаліся ў тым ліку  і іншыя людзі. Але прадстаўнікоў габрэйскай(жыдоўскай) нацыі было знішчана нашмат болей. Таму  Халакост  як гістарычная  жахлівая з’ява  тычыцца прадстаўнікоў габрэйскага народа і іншых прадстаўнікоў чалавечага роду. Так будзе найбольш дакладна.

 

Аб рэакцыі Ізраілю на выхадкі амбасадара  І.Шагала


Выказванні ізраільскага амбасадара І.Шагала  на адрас беларускіх палітзняволеных і яго неаднаразовыя  рэверансы ў бок  нашага дыктатара, як і спасылкі на  яго дыктатарскія  законы ёсць дыскрэдытацыяй дзяржавы Ізраіль. Гэта клінічны выпадак. Мяркую, што  ў рэшце рэшт  рэакцыя Ізраілю на выхадкі  І.Шагала  будзе самай жорсткай.

А пакуль што млявая рэакцыя кіраўніцтва Ізраілю на такія недапушчальныя выхадкі свайго амбасадара спрыяе антыгабрэйскім настроям.  А гэтага нельга дапускаць. Таму  патрэбна з боку  габрэйскай і беларускай грамадскасці  ўсяляк байкатаваць гэтакіх  “шагалаў” і іх прыхільнікаў кшталту Авігдора Лібермана і патрабаваць іх адклікання і пазбаўлення ўсіх дыпламатычных і ўладных статусаў. Толькі так  дзяржава  Ізраіль можа захаваць свой  аўтарытэт сярод дэмакратычных дзяржаваў і іх народаў.

 

 Дарэчы, мае асабістыя сімпатыі  заўсёды былі на баку Ізраілю ў  яго векавым канфлікце з Арганізацыяй вызвалення Палестыны. Цяжка  дакладна патлумачыць, чаму, але мусіць з-за падобнага цяжкога гістарычнага  лёсу габрэйскага і беларускага народаў.

.
17.02.14 5:14



Cервис комментирования Disqus позволяет легко авторизоваться через фэйсбук и твиттер, а также напрямую в Disqus. Даёт возможность репостить комментарии в фэйсбук, а также использовать изображения. 
Подробнее читайте здесь.
Ветеранам Клуба Партизан, мы оставляем и старую форму авторизации.
 
загружаются комментарии

Павел Знавец