“Медныя трубы” Святланы Алексіевіч

Пасля нобэлеўскай лекцыі Алексіевіч многія  крытыкавалі яе  за рускамоўны выступ і адсутнасць  ўвагі  да Беларусі.

 

Тады я напісаў  у блогу( гл. “Нобелевская премия для русской культуры»).  Па-руску. Для усіх, у тым ліку і тых, хто не зразумеў ці ўпарта не хацеў разумець: гэты Нобель Святланы Алексіевіч  -- для рускай культуры і літаратуры, што гэта не мае ніякага дачынення да Беларусі, беларускай літаратуры і культуры. Апроч, хіба што  этнічнага беларуска-украінскага паходжання нобеліянткі.

 

А ў каментары дадаў, што  з яе боку  будзе, як кажуць, “кінута костка”  ў выглядзе двух сказаў па-беларуску напрыканцы банкетнай прамовы тым шчырым беларусам, хто ўсё яшчэ не дапетрыў, што гэты  Нобель – не іх, а  яе, Святланы Алексіевіч.

 

І  што яна нічым і нікому не абавязана!  Што яна і яе творчасць належыць рускай культуры і рускай літаратуры.   

 

 

А потым  увогуле здарылася неспадзяванка. На пытанне карэспандэнткі тэлеканала “Белсат”( пытанне задавалася на беларускай мове), нобеліянтка С.Алексіевіч на “ языке”,  (г.зн.па-руску ) адказала:

 

«Вы скажите своим «героям», что писатель должен говорить на  своём языке, а не устраивать митинг из Нобелевской лекции. Что мне оставалось? Кричать «Жыве Беларусь!»? Скакать на коне «Погони»?  Вот об этом скажите …». Пасля  чаго неяк з’едліва  засмяялася.

 

Некалькі разоў пракруціў відэасюжэт з гэтым з’едлівым,  абразлівым, у стылі  “а-ля Лукашэнка” адказам.  Трэба было яшчэ раз пераканацца, што гэта яна, Святлана Алексіевіч так адказала… Супаставіў з адказамі на беларускамоўныя пытанні журналістаў нашага нязменнага  “правадыра”.

 

І аказалася, што наш  “правадыр”  перш чым кпіць з беларускай мовы, намагаўся сёе- тое  прамовіць па-беларуску…

 

Вось зараз пішу, а ў галаве  -- прамова Алеся Адамовіча на плошчы Незалежнасці на пачатку 90-х . Я стаяў тады побач з ім  на прыступках педуніверсітэта, хацеў паціснуць яму руку і выказаць падзяку ад імя студэнтаў БДУ, але пасаромеўся… Усплывае  ў памяці мой пісьмовы зварот да Васіля Быкава, аўтарытэт і дэпутацкі статус якога ўратавалі мяне тады,  ў 1989-м,  ад   адлічэння  з БДУ за ўдзел у мітынгу ля Курапатаў.  Успамінаюцца  грунтоўныя і шчымлівыя гутаркі аб Беларусі і нашай рэчаіснасці  з Генадзем Бураўкіным у сярэдзіне 90-х, калі ён штотыдзень запрашаў мяне ў свой невялічкі сціплы пакойчык намесніка рэдактара часопіса “Вожык”. А  таксама хвілінныя спатканні-размовы з  Нілам Гілевічам, Рыгорам Барадуліным…

 

Не.. Не ў “медных трубах”, праз якія праходзіць зараз Святлана Алексіевіч, прычына таго, што яна так і не адчула ў належнай ступені сваю прыналежнасць да Беларусі. Не прыйшла. да ўсведамлення і ўспрыняцця сакральнага  для беларусаў зместу  нацыянальнага гістарычнага гербу  “Пагоня” і клічу  “Жыве Беларусь!”. Прычына глыбей.

І, на мой погляд, яе вытокі ляжаць у савецкім мінулым пісьменніцы, магчымым дзіцячым комплексе  “ дзеравенскай мовы”. Якую яна так і не ўспрыняла.  і  пазней адрынула ў сваёй творчасці.

 

Гэтак адбылося нягледзячы на тое, што нашыя сапраўды народныя пісьменнікі і паэты дапамагалі  таленавітай журналістцы Святлане Алексіевіч спасцігаць мастацтва слова( на жаль, як выявілася, рускага, а  не беларускага слова).  Нашыя  слаўныя песняры  многім тады дапамагалі. Вось і мне, напрыклад,  Васіль Быкаў дапамог сваім аўтарытэтам  спачатку застацца студэнтам БДУ, а потым разам з паэтам Леанідам Дранько-Майсюком  падтрымалі мяне на выбарах у Вярхоўны Савет.  

 

Я не магу рацыянальна патлумачыць, як  таленавітая журналістка і пісьменніца за ўсё сваё жыццё, жывучы ў Беларусі, так і не загаманіла па-беларуску.  Не навучылася не тое што кніжкі пісаць па-беларуску,  але нават не усвядоміла  элементарны этыкет – адказваць па-беларуску  на публіцы на  беларускія пытанні былых  калег-журналістаў…

 

Ды што тут  ужо казаць…  Пасля  такіх кпінаў  з “каня “Пагоні” і клічу “Жыве Беларусь!”. Гэта, нагадаю,  было сказана ў  адрас самай свядомай часткі беларускага народа, яго  культурнай эліты, інтэлігенцыі… Да якой, скажу нясціпла, і сябе залічаю. Рэжысёр Валер Мазынскі, напрыклад, спадзяваўся, што яна прамаўчыць. А што да мяне…-- няма слоў.

 

 

Хто і што святкуе, панове? Я – нічога. Я  проста рады за нашых рускіх  суседзяў. Якія, на жаль,  з-за спрэчак,  зайздрасці і антыпуцінскай пазіцыі  нобеліянткі С.Алексіевіч не хочуць пакуль прызнаць  яе безумоўны талент.  Прэмія ж належыць  таксама вялікай рускай культуры і рускай літаратуры. А тое, што яе лаўрэатка мае беларуска-украінскія этнічныя карані не робіць гэты факт менш  значным. 

 

Для тых беларусаў, хто працягвае  нешта “святкаваць” ці  ўсё яшчэ нечага не разумее, працытую  беларуска-украінскую  квінтэсэнцыю  на гютую тэму з інтэрнэт-форуму радыё “Свабода”:

 

 Уявіце сабе, каб падобныя словы сказала украінская лаўрэатка. Маўляў, можа яшчэ я павінна была сказаць "Слава Украіне?" Які яшчэ верх непаваг нам патрэбен, каб зразумець відавочнае? Тое, што Алексіевіч як была -- так і застаецца ў сваім Саўку. Памыляўся Дубавец,  мяркуючы, што яна ўжо скончыла з пахам нафталіна. Нічога ў яе не зьмянілася...

 

Беларускі Пісьменнік – не просты абывацель і шэраговы грамадзянін краіны, у якой занядбаная і амаль забароненая мова карэннага  народа.  Ён – значна вышэй. Ён – светач, маяк, да якога ўсе павінны імкнуцца.  Проста, каб выжыць.

 

І калі беларускі Пісьменнік некалі ў будучым усё ж атрымае ўзнагароду Нобелеўскага камітэта, ён у лекцыі  растлумачыць заходняму  свету сэнс  клічу “Жыве Беларусь!”. І прывядзе  гістарычныя прыклады таго, як гэты кліч дапамог адрадзіць яго краіну -- Беларусь пасля рэвалюцыі ў Расійскай імперыі 1917г. І  як пазней, у 1991-м гэты кліч натхніў  беларусаў на абвяшчэнне незалежнасці Беларусі.  Як за гэты кліч потым, пад час сённяшняй камуна-калгаснай дыктатуры  саджалі ў турму і ламалі лёсы людзей…

 

Не хачу нікога пакрыўдзіць, але Святлана Алексіевіч  ня ёсць беларускім светачам ці маяком, да якога мы імкнемся і да якога мусім прычаліць.

 

Адна фраза па-беларуску, сказаная нобеліянткай  Святланай Алексіевіч на банкеце як бы ў сваё  апраўданне – нічога не мяняе. Тым больш яна не зменіць унутраны свет пісьменніцы, яе стаўленне да  беларускай мовы.  Як і яе прыналежнасці да вялікай  рускай культуры.  Падкрэсліваю гэтую выснову.

 

Калі яна і  будзе нейкім маяком – дык для іншай дзяржавы. Дзяржавы нашых суседзяў -- будучай і, спадзяюся, дэмакратычнай Русі – Масковіі, што узнікне неўзабаве на абшарах сённяшняй Расіі.    

 

.
11.12.15 9:02



Cервис комментирования Disqus позволяет легко авторизоваться через фэйсбук и твиттер, а также напрямую в Disqus. Даёт возможность репостить комментарии в фэйсбук, а также использовать изображения. 
Подробнее читайте здесь.
Ветеранам Клуба Партизан, мы оставляем и старую форму авторизации.
 
загружаются комментарии

Павел Знавец